De afgelopen 10 jaar hebben strandpaviljoens een opvallende verandering ondergaan. Zo zijn meer en meer paviljoens jaarrond geopend en zijn meer paviljoens van hoogwaardige kwaliteit, waardoor de kapitaalintensieve waarde is toegenomen. Het is onzeker wat de toename van jaarrondpaviljoens op het Noordzeestrand betekent voor de waterveiligheid op de lange termijn.
Meer jaarrond
Vroeger waren strandpaviljoens voornamelijk seizoensgebonden ondernemingen. Ze werden in de lente opgebouwd en openden dan hun deuren, beleefden de hoogtijdagen tijdens de zomer en als de herfst zijn intrede deed werden ze weer van het strand gehaald.
Alhoewel het grootste deel van de strandpaviljoens langs de Nederlandse Noordzeekust nog steeds seizoensgebonden exploiteren, is er de laatste tien jaar wel sprake van een toename van het aantal jaarrondpaviljoens. Deze stijging van jaarrondexploitatie kan verklaard worden door:
- de aantrekkingskracht die de Nederlandse kust heeft in combinatie met een vergrijzende samenleving. Hierdoor is er meer vraag naar strandhoreca buiten het recreatieseizoen.
- de hoge op- en afbouwkosten bij seizoensexploitatie die bij jaarrondexploitatie worden vermeden. Daarmee zorgt jaarrondexploitatie voor een bredere en stabielere inkomstenstroom voor paviljoeneigenaren.
- de schaarste van goed personeel. Bij jaarrondexploitatie is er minder personeelsverloop dan bij seizoensgebonden exploitatie.
- de mogelijkheden die het toenmalige ministerie van Infrastructuur & Milieu in 2016 heeft geboden om meer jaarrondexploitatie mogelijk te maken.
Toename kapitaalintensieve waarde
Een andere opmerkelijke trend bij strandpaviljoens is de toename van de kapitaalintensieve waarde van de objecten. Enerzijds realiseren eigenaren en investeerders zich steeds meer dat het upgraden van faciliteiten, het aanbieden van hoogwaardige diensten en het creëren van een onderscheidende sfeer essentieel is om zich te kunnen onderscheiden in de competitieve sector die de strandhoreca is. Anderzijds worden exploitanten bij nieuwbouw ook door wet- en regelgeving gedwongen om investeringen te doen die maken dat de kapitaalintensieve waarde toeneemt.
Waterveiligheidsbelangen
Alhoewel strandhoreca buitendijks staan en geen bescherming op het gebied van waterveiligheid genieten, stellen de waterbeheerders (Rijkswaterstaat en waterschappen) stringente voorwaarden aan het plaatsen van strandpaviljoens op het Noordzeestrand. Hierbij gaat het primair om voorwaarden en/of maatregelen gericht op de kustbescherming. Hierbij valt te denken aan:
- plaatsing van het paviljoen voor het duin. In geval het duin en de duinvoet zeewaarts groeien moet het paviljoen zeewaarts worden verplaatst als er voldoende ruimte ten opzichte van de calamiteitenstrook is.
- een fundering op palen. Hiermee wordt beoogd het natuurlijke verstuivingsproces zo veel mogelijk ongehinderd doorgang te laten vinden. Ook kan het zeewater bij hoge waterstanden onder het paviljoen doorstromen zonder direct schade aan het bouwwerk te veroorzaken.
- een maximale grootte van jaarrondbebouwing. Hierdoor kan het zand in het stormseizoen makkelijker de duinen bereiken, waardoor deze op een natuurlijke wijze mee kunnen groeien met zeespiegelstijging.
- een bepaalde onderlinge afstand tussen jaarrondpaviljoens om eveneens het verstuivingsproces in het stormseizoen zo min mogelijk te hinderen.
De waterbeheerders stellen deze voorwaarden, omdat zij verantwoordelijk zijn voor het kustfundament. Dit kustfundament zorgt dat mensen achter de duinen veilig kunnen leven.
Lange termijn
Het verstuivingsproces is essentieel om de duinen mee te kunnen laten groeien met de zeespiegelstijging en om bodemdaling op te kunnen vangen. Waterbeheerders kijken hierbij 100 tot 200 jaar vooruit. Het effect van strandtenten op het verstuivingsproces is zichtbaar: lokaal vindt er minder zandtransport van het strand naar de duinen plaats. In de zomer is dit naar alle waarschijnlijkheid niet significant, in de winter waait het harder en zullen de strandtenten meer invloed hebben op het verstuivingsproces. Voor de korte termijn is dit niet schokkend, maar het effect op de lange termijn is onzeker. Deze onzekerheid wordt vergroot door de toename van het aantal jaarrondpaviljoens.
Gezien de grote belangen bij zowel waterbeheerders als strandexploitanten is het noodzakelijk dat op relatief korte termijn duidelijk wordt wat het effect van jaarrondexploitatie van strandbebouwing op waterveiligheid is.
