Na de warme en droge zomer is het deze ochtend fris en vochtig in de Noordkop. De lucht is helder, de geur van zilte wind waait vanaf de Waddenzee het land in. Waar ik ook kijk, het landschap is volop in beweging. Tussen de uitgestrekte akkers met bloembollen, aardappelen en koeien, zie ik windmolens, natuurstroken en zonnepanelen.
Langs de rand van Schagen verrijst een nieuwe woonwijk. Het land waar tot voor kort tulpen bloeiden, wordt volgebouwd met woningen. Voor de boer die zijn grond verkocht was dit waarschijnlijk een bittere stap, voor jonge gezinnen betekent het een kans op een huis in de regio. Het landschap verandert daarmee niet alleen van uiterlijk, maar ook van betekenis.
Niet alles wordt bebouwd. In de landbouwpolder Wieringermeer zie je in toenemende mate natuur waar eenden en lepelaars hun weg vinden. Voor natuurliefhebbers is het een verrijking, voor boeren soms een bron van zorg.
De Noordkop is inmiddels ook een energiegebied. De 82 windmolens in ‘Windpark Wieringermeer’ draaien volop en tussen de akkers verschijnen zonneparken. Soms tot ergernis van omwonenden die vrezen dat het open landschap verdwijnt, maar er zijn er ook die kansen voor nieuwe verdienmodellen zien.
Grotere vraagstukken
Onderweg naar huis rij ik over de iconische Afsluitdijk en besef ik mij dat het grondgebruik in de Kop van Noord-Holland een spiegel is van grotere vraagstukken. Natuurorganisaties vragen ruimte voor biodiversiteit en natuurherstel, gemeenten hebben een woningbouwopgave en de energietransitie legt beslag op de horizon en de ondergrond.
Voor al deze ruimtevragen wordt naar agrarische grond gekeken, terwijl boeren al langere tijd in onzekerheid verkeren en de druk van stikstofregels en marktprijzen voelen. Bedrijfsvoering en bedrijfsopvolging wordt hierdoor steeds lastiger.
En dan is de opgave op waterkwantiteit en waterkwaliteit nog niet eens genoemd. Met uitdagingen op het gebied van zoetwaterbeschikbaarheid, verzilting en fosfaat- en nitraatrichtlijnen is ook deze opgave urgent.
Vernieuwende samenwerking
Dit vraagt om samenwerkingsvormen waarbij onder meer boeren, natuurbeheerders en overheden gezamenlijk moeten werken aan een toekomstbestendig landschap. Wegblijven van standpunten en over het eigen belang heen kunnen kijken, is hierbij minstens zo belangrijk als wederzijds respect en vertrouwen. Gelukkig zie ik hier voldoende voorbeelden van!
Als projectmanager voor de Aanpak van het Landelijk Gebied ben ik trots dat ik – samen met een deskundig netwerk – stuur mag zetten op de transitie in het landelijk gebied van de Noordkop. Het was, is en blijft een landschap vol keuzes, waarin elke verandering een nieuw hoofdstuk vormt. En dat verhaal gaat ons allemaal aan!
