Nederland staat wereldwijd bekend om zijn lange strijd tegen het water. Eeuwenlang hebben de Nederlanders gevochten tegen overstromingen en we zullen dit ook altijd moeten blijven doen om in Nederland te kunnen blijven wonen, werken en recreëren.
Geschiedenis
In de vroege Middeleeuwen zijn de eerste dijken en dammen in Nederland gebouwd om het water buitend de deur te houden. Deze vroege vormen van waterbeheer, hebben de basis gelegd voor het ingenieuze systeem van waterwerken zoals we dat vandaag de dag kennen. Sinds de bouw van de eerste waterkeringen zijn er nog vele overstromingen in Nederland geweest. Telkens is door voortdurende aanpassing en (technologische) innovaties de waterveiligheidsstrategie aangepast en verbeterd tot de robuuste benadering zoals we die nu kennen.
Topprioriteit
Het werken aan waterveiligheid is nooit af. Het gezegde ‘God schiep de wereld, maar de Nederlanders schiepen Nederland’ benadrukt het voortdurende karakter van deze inspanningen. Ook vandaag de dag is waterveiligheid nog een van de topprioriteiten van ons land. Binnen het landelijke Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) wordt gewerkt om alle primaire waterkeringen uiterlijk in 2050 aan de veiligheidseisen uit de Waterwet te laten voldoen. Duidelijk is dat dit noodzakelijk is: zonder onze dijken en duinen zou 60% van Nederland regelmatig overstromen. Waterveiligheid is voor Nederland dan ook van levensbelang.
Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP)
Het HWBP is een landelijk programma – waarin Rijkswaterstaat en de 21 waterschappen in Nederland samenwerken – dat gericht is op het versterken van de primaire waterkeringen in Nederland. De opgave binnen het HWBP is enorm. De komende dertig jaar wordt in heel Nederland zo’n 2.000 kilometer (57% van het totaal) aan primaire waterkeringen en ongeveer 400 kunstwerken (sluizen en gemalen) versterkt. Hiermee is het HWBP de grootste dijkversterkingsoperatie sinds de Deltawerken.
Regionale keringen
Primaire waterkeringen zorgen samen met regionale keringen voor droge voeten. Deze regionale keringen – circa 10.000 km in totaliteit – zijn aangewezen in provinciale verordeningen. Na de dijkafschuiving bij Wilnis in 2003 werd duidelijk dat regionale keringen meer aandacht behoeften. Tegenwoordig zijn waterbeheerders verplicht om ook deze waterkeringen te toetsen op basis van de geldende IPO-norm en te versterken op moment dat deze niet voldoen. Zo zijn er grootschalige versterkingswerkzaamheden uitgevoerd of gaande in het westen van het land en in Friesland.
Klimaatverandering
Met de gevolgen van klimaatverandering worden de uitdagingen op het gebied van waterveiligheid in de toekomst alleen maar groter. Het stijgende zeeniveau, intensievere regenval en extremere weersomstandigheden vereisen een proactieve en innovatieve aanpak. Nu al moet er geanticipeerd worden op deze en toekomstige bedreigingen en moeten veerkrachtige dijk- en waterinfrastructuren ontwikkeld worden om waterveiligheid te kunnen blijven waarborgen.
Nooit klaar
De geschiedenis van waterveiligheid in Nederland is er een van doorzettingsvermogen en vooruitgang. Hoewel ons land eeuwenlang met succes water keert en beheert, tonen de huidige dijkversterkingsopgaves en de gevolgen van klimaatverandering dat de strijd tegen het water nooit voltooid is. Het is dan ook essentieel dat Nederland blijft investeren in watermanagement, innovatie en duurzame oplossingen om de waterveiligheid te borgen en zo Nederland ook voor toekomstige generaties leefbaar te houden. Daarbij blijft de Nederlandse waterveiligheidsbenadering een voorbeeld voor de rest van de wereld en laten de voortdurende inspanningen zien dat het werken aan waterveiligheid nooit echt af is.
